Wythnos y Lluoedd Arfog 2020: Stori Andy

25th June 2020

Mae’r wythnos hon (22-27 Mehefin) yn Wythnos y Lluoedd Arfog, ac mae Gwasanaeth Ambiwlans Cymru yn dathlu aelodau’r lluoedd arfog, cyfredol a blaenorol, sy’n gweithio i’r sefydliad yn awr. 

Tro’r Swyddog Llynges Frenhinol, Andy Haywood, sy’n Gyfarwyddwr Gwasanaethau Digidol erbyn hyn a newydd ei benodi’n Hyrwyddwr y Lluoedd Arfog yr Ymddiriedolaeth, yw hi heddiw. 

Rwyt ti o Leeds, mae hynny bron mor bell oddi wrth y môr ag y bo modd. Wyt ti’n siwr dy fod ti am ymuno gyda’r Llynges?’ Dyna un o’r cwestiynau a gefais fel rhan o gyfweliad dros dridiau pan wnes i gyflwyno cais i ymuno â’r Llynges yn union ar ôl i mi ymadael â’r ysgol yn 1999. Roeddwn i’n llwyddiannus, ond rydw i’n fythol ddiolchgar i’r Capten am ddweud: ‘Rwyt ti wedi cael dy dderbyn, ond fy nghyngor i fyddai i ti fynd i’r Brifysgol a chael rhywfaint o brofiad bywyd. Mi fyddwn ni dal yma pan fyddi di wedi gorffen hynny. 

Roedd y sector milwrol, yn enwedig y Llynges, wedi apelio ataf i erioed. Fy ateb i’r cwestiwn am fod wedi fy amgylchynu gan dir oedd fy mod i’n anelu am y môr bob cyfle posibl, a bod cyfle cynharach i fynd ar fwrdd llong ryfel i weld sut roedd yn gweithio wedi cadarnhau mai dyna roeddwn i eisiau ei wneud gyda fy mywyd. Fe wnes i ddilyn cyngor y Capten a mynd i Brifysgol Newcastle i astudio Gwleidyddiaeth a Hanes. Fe wnes i ymaelodi gydag Uned Llynges Frenhinol y Brifysgol fel morwr wrth gefn, lle dysgais am bethau fel trin cychod a mordwyo, a chael cyfleoedd i deithio ledled Ewrop. Fe wnes i ddysgu am yr Adain Fflyd Awyr yn ystod y cyfnod hwn hefyd, sy’n gyfrifol am allu hedfan y Llynges a phenderfynais mai dyna lle’r oeddwn i am fynd ar ôl ailymgeisio.

Cyflwynais gais ymuno llwyddiannus eto yn 2003 ac ymuno fel Swyddog Rheoli Traffig Awyr dan hyfforddiant. Mae’r holl swyddogion yn derbyn hyfforddiant sylfaenol yng Ngholeg Llynges Frenhinol Britannia yn Dartmouth, ac yn ystod fy wyth mis yno roedd yn ofynnol i mi wneud profion addasrwydd i weld a fyddwn i’n gallu bod yn rheolwr traffig awyr. Ar ôl cwblhau’r hyfforddiant rydych chi’n cael yr hyn sy’n cael ei alw’n “passing-out parade”. Mae’n cynnwys gorymdeithio ffurfiol ac archwiliad o flaen uchel swyddogion a’ch teulu lle rydych chi’n ceisio osgoi – yn llythrennol – llewygu. Cyflwynir eich ‘Comisiwn y Frenhines’ i chi fel swyddog. Mae’r ddogfen yn parhau gen i hyd heddiw.

Ar ôl Dartmouth roedd popeth am awyrennau. Mae’n rhaid i reolwyr traffig awyr gwblhau Cwrs Rheoli Traffig Awyr ar y cyd yn RAF Shawbury, Swydd Amwythig, wedi’i seilio ar efelychiadau, cyn y caniateir iddyn nhw fynd i orsaf awyr go iawn. Dydi’r Llynges ddim yn caniatáu ailsefyll y cwrs, felly byddai methu wedi golygu diwedd gyrfa cymharol fer. Roedd graddio’n teimlo fel carreg filltir allweddol, er ei bod yn bennaf trwy chwarae gêm gyfrifiadurol gywrain a chymhleth iawn.

Fe ddaeth pethau’n llawer mwy gwir pan ddechreuais ar hyfforddiant ‘byw’ yng Ngorsaf Awyr y Llynges yn Culdrose, Cernyw. Roeddwn i’n gorfod ymdrin ag argyfyngau awyrennau a chynnal diogelwch awyrennau yn un o’r safleoedd awyr prysuraf yn y wlad. Ond roedd llawer o fanteision hefyd, yn cynnwys priodi, tri haf yng Nghernyw a llunio cyfeillgarwch gyda chyd hyfforddeion sy’n parhau heddiw. Fel yr awgryma’r enw, mae Rheolwr Llynges Frenhinol yn ymwneud â mynd ar y môr a dyna lle treuliais i’r tair blynedd a hanner nesaf. 


Gwnaeth fy nghyfnodau ar fwrdd yr HMS Ark Royal a’r HMS Albion roi rhai o’r profiadau anoddaf a’r rhai sydd wedi rhoi mwyaf o foddhad i mi hyd yma. Roedd yr heriau’n amrywio o sicrhau bod awyrennau Harrier yn glanio ar fwrdd y llong union dri munud rhwng ei gilydd gyda 10 eiliad o le ar gyfer camgymeriad cyn y byddent mewn sefyllfa argyfwng, i fod yn swyddog ar ddyletswydd yn ymdrin â 1,000 o forwyr yn cael mynd i’r lan am y tro cyntaf mewn wythnosau. Roedd yr uchafbwyntiau’n cynnwys cyfarfod Ei Mawrhydi y Frenhines, y Prif Weinidog David Cameron, bod yn Swyddog Gwarchod Ei Mawrhydi Brenhinol y Dywysoges Anne a marathon eithafol 38 milltir yng nghanol y Cefnfor Iwerydd. 

Yn ddiweddarach cefais y cyfle i fod yn rhan o gynllun cyfnewid gyda’r Awyrlu yn fy sir enedigol yn Swydd Efrog yn RAF Linton-on-Ouse, gyda Sgwadron Rheoli Traffig Awyr ail fwyaf yr Awyrlu ac yn trin traffig pedwar maes awyr. Cefais fy nyrchafu i reoli’r uned a’i 70 o staff cyn i mi adael, yn cynnwys damwain awyren, ond nid un angeuol diolch byth. Fe wnaeth cael treulio mwy o amser efo’r teulu wneud i mi feddwl a oeddwn i eisiau treulio rhagor o amser oddi wrthyn nhw yn y dyfodol. Fe wnes i gymryd swydd wrth gefn amser llawn, ond daeth yn amlwg yn fuan fy mod i angen her newydd, a arweiniodd at edrych ar y Gwasanaeth Iechyd Gwladol.

Yn 2015 cefais fy mhenodi yn Uwch Swyddog Prosiect gyda’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol Digidol, ac un o fy nhasgau cyntaf yno oedd cynhyrchu achos busnes gwerth £784 miliwn. Bum yn lwcus cael dau ddyrchafiad, a gweithio ym maes diogeledd seibr a rheoli perthnasoedd ar draws systemau. Yn ddiweddarach ymunais gydag Ymddiriedolaeth Ysbytai Addysgu Leeds fel Cyfarwyddwr Cysylltiol Digidol, lle’r oeddwn i’n rhan o grwp yn edrych ar ddyfodol gofal heb ei drefnu. Roedd swyddogaeth y gwasanaeth ambiwlans yn amlygu ei hun i mi a, thrwy lwc, roedd Gwasanaeth Ambiwlans Cymru’n hysbysebu am Gyfarwyddwr Gwasanaethau Digidol. Roeddwn yn llwyddiannus ac ymunais gyda’r Ymddiriedolaeth ym mis Ionawr 2020.


Mae’r gwasanaeth ambiwlans yn llawer tebycach i’r lluoedd arfog nag mae pobl yn ei feddwl. Mae’n wasanaeth sy’n symud yn gyflym, gydag amrywiaeth eang iawn o heriau a gwobrau ac mae’r ethos tîm cyfan a’r cyfeillgarwch yn rhagorol. Mae gwasanaeth milwrol yn sylfaen wych ar gyfer yr holl yrfaoedd potensial a gynigir. 

Rydw i wrth fy modd cael fy mhenodi fel Hyrwyddwr y Lluoedd Arfog yr Ymddiriedolaeth i gyd-fynd gydag Wythnos y Lluoedd Arfog. Mae hyn yn ymwneud â chryfhau’n perthnasoedd cyfredol gyda’r Lluoedd Arfog a datblygu cysylltiadau’n y dyfodol hefyd, i’n helpu ni recriwtio i’r gwasanaeth. Mae’n ymwneud â chryfhau’r gefnogaeth i gyn-filwyr a’u cynorthwyo i bontio’n ôl i fywyd dinesydd, tra’n cefnogi ein carfan gynyddol o filwyr wrth gefn a’u cynorthwyo i ffynnu. Mae’n anrhydedd enfawr ac rydw i’n edrych ymlaen at weld beth fedrwn ni ei gyflawni mewn cydweithrediad gyda’n cydweithwyr yn y Lluoedd Arfog. 


Diolch yn fawr iawn i ti am dy wasanaeth, Andy.

Nodiadau’r Golygydd
Cysylltwch gyda’r Pennaeth Cyfathrebu, Lois Hough, ar 01745 778671 neu Lois.Hough@wales.nhs.uk, os hoffech chi gael rhagor o wybodaeth, os gwelwch yn dda.